ครุย มสธ. เครื่องแบบแห่งความภาคภูมิ 

6 สิงหาคม 2522 สภามหาวิทยาลัยอนุมัติให้กำหนดใช้ชุดครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ในงานพิธีพระราชทานปริญญาบัตร เพื่อเป็นเครื่องประกอบวิทยฐานะของบัณฑิตที่จบการศึกษา เป็นเสื้อครุยลักษณะไทย ซึ่งเป็นชุดครุยแบบโบราณพระราชพิธีไทย หรือที่เรียกว่า “ครุยเทวดา” โดย “ครุย มสธ.” ทุกสาขาวิชาจะใช้รูปแบบเหมือนกัน สะท้อนถึงความรักความสามัคคีเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

“ครุย” หมายถึง เสื้อชนิดหนึ่งที่ใช้สวมเพื่อเป็นเครื่องประกอบเกียรติยศ แสดงถึงหน้าที่ในพิธีการ หรือแสดงวิทยฐานะ การสวมเสื้อครุยในประเทศไทย มีหลักฐานปรากฎในสมัยกรุงศรีอยุธยาเมื่อ สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โปรดเกล้าฯ ให้พระวิสูตรสุนทร (โกษาปาน) เป็นราชทูตออกไปเจริญทางพระราชไมตรีกับพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งประเทศฝรั่งเศส  

ความเป็นมาของชุดครุยวิทยฐานะของไทย 

“ครุยวิทยฐานะ” (ครุยปริญญาหรือครุยบัณฑิต) เป็นชุดพิธีการที่ใช้ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตร ซึ่งเป็นเครื่องแสดงวิทยฐานะที่ได้สำเร็จการศึกษาการศึกษาของมหาวิทยาลัยนั้นๆ ซึ่งการกำหนดรูปแบบและระเบียบในการสวมชุดครุยนั้น แต่ละมหาวิทยาลัยของรัฐจะต้องตรากฎขึ้นเป็นพระราชกฤษฎีกา 

ในปี พ.ศ.2473 รัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชกำหนดเสื้อครุยบัณฑิตของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม 2473 ความตอนหนึ่งว่า

“…นิสิตที่เล่าเรียนสำเร็จตามหลักสูตรของมหาวิทยาลัยและได้รับปริญญานั้น ควรมีโอกาสใช้เสื้อคลุยมหาวิทยาลัยเป็นที่เชิดชูเกียรติยศให้เข้ารูปเยี่ยงนิสิตในสถานอุดมศึกษาทั้งหลายในนานาประเทศ…”

ซึ่งพิจารณาได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของการแสดงให้ปรากฎว่า สยามได้เข้าสู่ความเป็นสมัยใหม่แล้ว (ม.ร.ว. พฤทธิสาณ ชุมพล, 2563: ออนไลน์) ต่อมา เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2473 พระองค์ทรงเสด็จพระราชดำเนินพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตผู้สำเร็จการศึกษาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถือเป็นพิธีพระราชทานปริญญาบัตรครั้งแรกแห่งสยาม และเป็นจุดเริ่มต้นที่มีการใช้ครุยวิทยฐานะ สำหรับผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาในไทย จนเป็นธรรมเนียมปฏิบัติสืบต่อกันมากระทั่งทุกวันนี้ 

ครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช 

เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2522 สภามหาวิทยาลัยได้พิจารณาอนุมัติในหลักการ กำหนดใช้ชุดครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ในงานพิธีพระราชทานปริญญาบัตร เพื่อเป็นเครื่องประกอบวิทยฐานะของบัณฑิตที่จบการศึกษา เป็นเสื้อครุยลักษณะไทย ซึ่งเป็นชุดครุยแบบโบราณพระราชพิธีไทย หรือที่เรียกว่า “ครุยเทวดา” โดยเสื้อคลุมเป็นผ้าโปร่งสีขาวผ่าอกตลอด มีสำรดรอบขอบที่ต้นแขนกับปลายแขน พื้นสำรดทำด้วยสักหลาดสีเขียวคาดสีทองตามสีของมหาวิทยาลัย บริเวณอกเสื้อทั้ง 2 ข้าง มีวงกลมสีทอง กลางวงกลมมีเข็มตรามหาวิทยาลัยสีทอง สำหรับ “เข็มตรามหาวิทยาลัย” ทำด้วยโลหะชุบทองสูง 6 เซนติเมตร ติดบนสำรดในวงกลมทั้ง 2 ข้าง ของหน้าอกครุยวิทยฐานะ 

เข็มตรามหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
(ภาพจาก: สถานสื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช)

ชุดครุยของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช สะท้อนให้เห็นถึงความรักความสามัคคีเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ทุกสาขาวิชาจะใช้รูปแบบเหมือนกัน ไม่มีแถบสีสัญลักษณ์แบ่งแยกสาขาวิชา แต่แบ่งตามระดับการศึกษา ได้แก่ ระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก ซึ่งกำหนดตาม พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยปริญญาในสาขาวิชา อักษรย่อสำหรับสาขาวิชา ครุยวิทยฐานะและเข็มวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช พ.ศ.2524 ที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 98 ตอนที่ 180 ในมาตรา 4 ครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช แบ่งเป็น 3 ชั้น  

ครุยบัณฑิตปริญญาตรี
  • ครุยบัณฑิต (ปริญญาตรี) มีวงกลมข้างละ 1 วง มีเข็มตรามหาวิทยาลัย ติดบนสำรดในวงกลมทั้งสองข้างของหน้าอก 

ครุยมหาบัณฑิต
  • ครุยมหาบัณฑิต (ปริญญาโท) มีวงกลมข้างละ 2 วง มีเข็มตรามหาวิทยาลัย ติดบนสำรดในวงกลมทั้งสองข้างของหน้าอก 

ครุยดุษฏีบัณฑิต
  • ครุยดุษฎีบัณฑิต (ปริญญาเอก) มีวงกลมข้างละ 3 วง มีเข็มตรามหาวิทยาลัย ติดบนสำรดในวงกลมทั้งสองข้างของหน้าอก 

นอกจากนี้ยังมีเครื่องหมายแห่งความภาคภูมิใจ คือ “เข็มวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช” ซึ่งมีลักษณะและขนาดเดียวกันกับเข็มตรามหาวิทยาลัย แต่แตกต่างที่ด้านหลังเป็นแผ่นเรียบ จารึกเลขประจำตัวนักศึกษา ชื่อ-ชื่อสกุล อักษรย่อปริญญา และปีการศึกษาที่ได้รับปริญญา โดยบรรจุในกล่องกำมะหยี่อย่างสวยงาม

ติดตามข่าวสารงานพิธีพระราชทานปริญญาบัตร

เอกสารอ้างอิง 

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. (2531). 10 ปี มสธ. นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย   

เอกสารการประชุมสภามหาวิทยาลัย ครั้งที่ 1/2523 เรื่อง ครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช วันที่ 16 มกราคม พ.ศ.2523 

เรียบเรียงโดย   

รัชกร คงเจริญ บรรณารักษ์ สำนักบรรณสารสนเทศ  

ภาพประกอบโดย

สถานสื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม:

หน่วยจดหมายเหตุมหาวิทยาลัย ฝ่ายบริการสนเทศ
02-504-7467-68
libinfoservice@stou.ac.th

ถ้าคุณชอบบทความนี้ แชร์ให้เพื่อนของคุณ :-)

Facebook
Twitter
LinkedIn
Email

ห้องสมุดใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

อนุญาตทั้งหมด
Manage Consent Preferences
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    Always Active

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์

    คุกกี้ประเภทนี้จะทำการเก็บข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ของคุณ เพื่อเป็นประโยชน์ในการวัดผล ปรับปรุง และพัฒนาประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ ถ้าหากท่านไม่ยินยอมให้เราใช้คุกกี้นี้ เราจะไม่สามารถวัดผล ปรับปรุงและพัฒนาเว็บไซต์ได้

บันทึก