8 พฤศจิกายน 2436 วันพระราชสมภพพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 พระมหากษัตริย์ลำดับสุดท้ายในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกของการปกครองระบอบประชาธิปไตยของประเทศไทย เสด็จพระราชสมภพ เมื่อวันพุธ แรม 14 ค่ำ เดือน 11 ปีมะเส็ง (ร.ศ. 112) เวลา 12.25 นาฬิกา ตรงกับวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2436 ณ พระที่นั่งสุทธาศรีอภิรมย์ในพระบรมมหาราชวัง ทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์สุดท้ายในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 กับสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงได้รับพระราชทานพระนามว่า  

“สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิเดชน์ ชเนศรมหาราชาธิราช จุฬาลงกรณ์นารถวโรรส อุดมยศอุกฤษฐศักดิ์ อุภัยปักษนาวิล อสัมภินชาติพิสุทธิ์ มหามกุฎราชพงษ์บริพัตร บรมขัตติยมหารัชฎาภิสิญจน์พรรโษทัยมงคลสมัยสมากร สถาวรวรัจฉริยคุณ อดุลยราชกุมาร”  

ทูลกระหม่อมเอียดน้อย

พระนามโดยลำลองในรัชกาลที่ 7 ขณะเมื่อครั้งยังทรงพระเยาว์ บรรดาสมเด็จพระเชษฐาและพระเชษฐภคินี ตลอดทั้งคนในวังและผู้ใกล้ชิด เรียกพระองค์ว่า “ทูลกระหม่อมเอียดน้อย” แต่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี ไม่โปรด ทรงขอให้เปลี่ยนเป็นเรียก “ทูลกระหม่อมฟ้าน้อย” 

พระองค์เป็นพระราชโอรสองค์สุดท้อง ทรงบอบบางมีพระพลานามัยที่ไม่สมบูรณ์ ต่างจากบรรดาพระเชษฐาทุกพระองค์ที่ทรงแข็งแรง สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีจึงทรงรักใคร่ห่วงใยเป็นอย่างยิ่ง ทรงถนอมกล่อมเลี้ยงอย่างใกล้ชิด โดยทรงมอบให้อยู่ในความดูแลเอาใจใส่ของเจ้าจอมเยื้อนในรัชกาลที่ 5 เป็นพระอภิบาลพร้อมด้วยเจ้านายชั้นสูงเป็นพระพี่เลี้ยง คือ ท่านหญิง (หม่อมเจ้าหญิง) มนัสสวาสดิ์ และ ท่านหญิง (หม่อมเจ้าหญิง) โพยมมาลย์ 

ห้วงเวลาก่อนการเสด็จพระราชสมภพของรัชกาลที่ 7  

ในช่วงก่อนก่อนที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชสมภพ สยามเพิ่งจะผ่านพ้นวิกฤตการณ์สยาม ร.ศ. 112 (พ.ศ. 2436) เหตุการณ์ความขัดแย้งระหว่างสยามกับฝรั่งเศส เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม ร.ศ. 112 ฝรั่งเศสใช้กำลังเรือรบตีฝ่าป้อมและเรือรบของไทยที่ปากน้ำเข้ามาที่กรุงเทพฯ และได้บีบบังคับให้สยามยอมสละดินแดนฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขงแก่ฝรั่งเศส

เหตุการณ์ความวุ่นวายดังกล่าว ได้สร้างความกระทบกระเทือนพระทัยสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีเป็นอย่างยิ่ง ถึงกับประสูติสมเด็จเจ้าฟ้าประชาธิปกฯ พระราชโอรส ทั้งที่พระครรภ์ยังไม่ครบกำหนด ทำให้ทรงมีพระวรกายบอบบางพระพลานามัยไม่แข็งแรง รวมถึงเมื่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงขึ้นครองราชสมบัติ จึงได้ทรงพระราชอุตสาหะยิ่งในการสานสัมพันธไมตรีกับนานาอารยประเทศ และในการพัฒนาประเทศสู่ความเป็นสมัยใหม่ยิ่งขึ้น  

ร้อยภาพเล่าเรื่อง : พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งทรงพระเยาว์
STOU Storian Podcast EP.4 น้อมรำลึกวันสวรรคตพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

พฤทธิสาณ ชุมพล, ม.ร.ว. (ม.ป.ป.). พระบรมราชสมภพ. สถาบันพระปกเกล้า. http://wiki.kpi.ac.th/
วุฒิชัย มูลศิลป์. (2551). ห้วงเวลาที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชสมภพ. ในรายงานกิจการประจำปี 2550 มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี. (น. 1-8). https://web.parliament.go.th/
สรวิช ภิรมย์ภักดี. (2561). ประชาธิปก พระบารมีปกเกล้า. พิพิธภัณฑ์สิงห์.
สำนักบรรณสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. (2557). 120 ปี ผ่านฟ้า ประชาธิปก. สำนัก

รัชกร คงเจริญ บรรณารักษ์ สำนักบรรณสารสนเทศ มสธ.

ร้อยเรียงเรื่องราวสู่บทความ 130 เรื่องของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ด้านพระราชประวัติ พระราชกรณียกิจ พระราชจริยวัตร และพระราชนิยม
ผลงานและเหตุการณ์สําคัญที่เกิดขึ้นในรัชสมัยรัชกาลที่ 7 อันเป็นผลผลิตของโครงการพัฒนาแหล่งเรียนรู้พระปกเกล้าศึกษาสู่ชุมชน
เฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสวันคล้ายวันพระบรมราชสมภพ 8 พฤศจิกายน

เชิญตอบแบบสำรวจการใช้บริการห้องสมุด เพื่อปรับปรุงการบริการห้องสมุดให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น