ห้องสมุดเครื่องจักรสำหรับการเรียนรู้ : ทิศทาง และอนาคต

w13

ปัจจุบันห้องสมุดทุกแห่งทั่วโลกเน้นการจัดการพื้นที่ (space) และบริการ (service) เป็นสิ่งสำคัญที่ไม่สามารถแยกออกจากกันได้ เพราะการให้บริการของห้องสมุดย่อมขึ้นอยู่กับขนาด ลักษณะ และการจัดการพื้นที่ การพัฒนาห้องสมุดในอนาคตจึงต้องคำนึงถึงการพัฒนาพื้นที่กายภาพควบคู่กันไปด้วย อาคารห้องสมุดควรสะท้อนทัศนะด้านความหลากหลาย ทางเลือก และความแตกต่าง ซึ่งสร้างขึ้นจากความเชื่อและคุณค่าที่ห้องสมุดมีต่อชุมชนและสังคม การออกแบบตกแต่งภายในไม่ควรเป็นไปเพียงเพื่อความสวยงาม แต่ควรคำนึงถึงสิ่งจำเป็นพื้นฐานและประสิทธิภาพในการใช้งาน คลังความรู้ที่สามารถเผยแพร่ออกไปให้กับผู้คนได้อย่างทั่วถึง เพื่อสื่อถึงอำนาจ ความก้าวหน้า ห้องสมุดบางแห่งยังคงมีจุดยืนในการรักษาเอกลักษณ์ที่สัมพันธ์กับคุณค่าดั้งเดิมและบางแห่งก็พยายามหาจุดสมดุลระหว่างภูมิปัญญาดั้งเดิมกับกระแสความทันสมัย อาทิห้องสมุดของประเทศจีนที่มีความสร้างสรรค์อย่างลงตัว  ได้แก่ ห้องสมุดออร์โดส, ห้องสมุดเทียนจิน ห้องสมุดสถาบันศิลปกรรมเสฉวน เป็นตัวอย่างห้องสมุดที่มีความลงตัวของแนวทางดั้งเดิมและกระแสสมัยใหม่ การปลูกฝังทัศนคติในการเคารพต่อการเรียนรู้และพื้นที่ส่วนตัวของผู้อื่นนั้นเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง

          การประยุกต์แนวคิดการเรียนรู้แบบลงมือปฏิบัติ (Active Learning) เป็นแนวคิดใหม่ให้เน้นการละทิ้งภาพของห้องเรียนเดิมๆ แล้วพัฒนาพื้นที่การเรียนรู้แบบใหม่ขึ้นมา เป็นพื้นที่ซึ่งมีความยืดหยุ่น มีการปรับตัวอย่างฉับไว และรู้จักนำเทคโนโลยีมาใช้ เพื่อขยายเงื่อนไขการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียนแต่ละคน มีงานวิจัยระบุว่า นักการศึกษาในปัจจุบันล้วนต้องการพัฒนาผู้เรียนด้วยการสร้างประสบการณ์และสนับสนุนให้พวกเขามีโอกาสลงมือปฏิบัติ เนื่องจากเป็นการเตรียมความพร้อมที่ดีที่สุดสำหรับการเผชิญโลกความเป็นจริงในวันข้างหน้า

ดังนั้นห้องสมุดในประเทศไทยจึงต้องปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านเทคโนโลยีและพฤติกรรมของผู้ใช้ บทบาทบรรณารักษ์ก็เช่นกันสร้างความรู้ความชำนาญให้ทันต่อความเป็นดิจิทัลที่เข้ามา
ทำให้เกิดเทคโนโลยีหรือแพลทฟอร์มใหม่ๆ ในการเรียนรู้  องค์ประกอบของความสำเร็จคือ  “การมีส่วนร่วมของผู้ใช้บริการในการออกแบบห้องสมุด” และ การสร้างวัฒนธรรมเมกเกอร์  (Maker Culture) ในห้องสมุด ไม่มีใครสามารถบอกได้ว่า ในอนาคตหนังสือจะยังคงเป็นสัญลักษณ์แห่งความรู้หรือไม่ แต่ มนุษย์ เป็นปัจจัยที่ไม่เปลี่ยนแปลง ส่วนสื่อ กิจกรรม และพื้นที่ เป็นตัวแปร ซึ่งต้องคำนึงถึงความรู้สึกนึกคิดของมนุษย์เป็นหลัก เป็นการออกแบบห้องสมุดที่สอดคล้องตามความต้องการของมนุษย์ และสอดคล้องกับยุคดิจิทัลของโลกภายนอก

ภาพประกอบจาก : https://travel.kapook.com/view183238.html