จดหมายเหตุสากล จดหมายเหตุส่วนบุคคล: เครือข่ายสังคมเรียนรู้

กิจกรรมเสวนาถ่ายทอดสดผ่านเครือข่ายออนไลน์ เนื่องในวันจดหมายเหตุสากล

จดหมายเหตุส่วนบุคคล: เครือข่ายสังคมเรียนรู้ (Private Archives: Networking Knowledge Society)

วันที่ 9 มิถุนายน 2563 เวลา 14.00 – 15.30 น. เฟสบุ๊ค สำนักหอจดหมายเหตุ ครั้งที่ 1

วิทยากร:

  1. ศาสตราจารย์พิเศษ ธงทอง จันทรางศุ
  2. ผศ.ดร.พีรศรี โพวาทอง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ผู้ดำเนินรายการ: นางสาวราศี บุรุษรัตนพันธุ

ความรู้เกี่ยวกับเรื่องราวในอดีตอย่านึกว่าเป็นของที่ไร้ประโยชน์เป็นเครื่องมือที่ทำให้เรารู้จักตัวเราเองได้เป็นอย่างดี และรู้จักผู้อื่นทำให้เราสามารถเดินไปข้างหน้าได้อย่างมั่นคง  พิพิฑภัณฑ์ หอสมุด หอจดหมายเหตุ นั้นมีความสำคัญไม่น้อยในการรวบรวมจัดเก็บเอกสารหรือสิ่งของต่าง ๆ
จดหมายเหตุได้แก่ กระดาษทั้งหลาย แผนผัง จดหมายเอกสารเป็นต้น   โดยเอกสารจดหมายเหตุที่มีอยู่ส่วนมากจะได้มาจากที่ทางราชการ เอกสารราชการเอกสารที่หน่วยงานของรัฐหรือผู้ปฏิบัติงานในหน่วยงานของรัฐจัดทำขึ้นหรือได้รับมาในการกระทำตามหน้าที่ โดยไม่ได้มุ่งเน้นเรื่องราวหรือประวัติความเป็นมาของคน เราอยู่กับบ้านสามารถค้นหาจดหมายเหตุส่วนตัวได้ เช่น เรื่องราวบันทึกเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยทางวัฒนธรรม เอกสารโต้ตอบ จดหมายพูดคุยเกี่ยวกับการปกครองจากชาวบ้านพูดถึงรัฐบาลสะท้อนมุมมองที่ไม่สามารถบันทึกในจดหมายเหตุราชการได้ ถ้าเราอยากให้จดหมายเหตุบ้านเมือง หรือเอกสารราชการมีความสมบูรณ์ ทายาทสามารถนำมาให้เอกสารส่วนตัวหรือจดหมายเหตุส่วนบุคคลมามอบให้ทางจดหมายเหตุเป็นการเติมเต็มช่องว่าง  โดยจดหมายเหตุส่วนบุคคลก็มีความสำคัญไม่น้อย เช่น หอจดหมายเหตุพุทธทาส เป็นต้น

เอกสารส่วนบุคล อาจเป็นของกลุ่มคน หรือภาคธุรกิจนำมาให้ได้ในแง่การจัดเก็บ  มีการเก็บอยู่ 3 แบบ 1 ลายลักษณ์ กระดาษ 2. ภาพถ่าย 3. แผนที่สถาปัตยกรรม

สบ. ย่อมาจากส่วนบุคคล เอกสารที่เจ้าตัวหรือ ทายาทนำมามอบให้

  • บันทึกต่างๆ เช่น ไดอารี่ จดหมายส่วนตัว บันทึก ใบเสร็จต่างๆ ทำให้ทราบราคาข้าวของในยุคสมัยนั้น ๆ
  • ภาพถ่าย รู้เรื่องการแต่งกาย สภาพอาคาร ประวัติสาสตร์ สถานที่ การริเริ่ม ข้อมูลพื้นที่  เราต้องใช้ข้อมูลหลายๆ แหล่งมาต่อกัน เพื่อต่อเรื่องราว เช่นบ้านอัษฎางค์สมัยก่อน เอกสารจดหมายเหตุถ้าคิดว่ามีคุณค่าต่อการศึกษาภายภาคหน้า เช่น รูปภาพ เอกสารต่างๆ

การส่งเอกสาร รูปถ่ายที่จดหมายเหตุ ส่งได้ทั้งเอกสารจริงและสแกนเก็บไว้ โดยแจ้งรายละเอียดตามจริงในรูปภาพให้มากที่สุด โดยสามารถระบุข้อตกลงกับหอจดหมายเหตุได้ เช่น สามารถบอกได้จะให้ทำการคัดแยกหรือระบุว่าจะทำสำเนาหรือเผยแพร่อย่างไร  เป็นต้น

แนวคิดการรวบรวมภาพ บุคคลในภาพไม่ได้สำคัญเท่าเนื้อหา การตีความภาพต้องตีความตามข้อเท็จจริง ถ้าไม่รู้ว่าบุคคลในภาพคือใครต้องแจ้งว่าไม่รู้ จะเปรียบสเมือนจิ๊กซอร์ภาพให้ผู้อื่นที่ทราบเรื่องราวหรือบุคคลนั้นมาตอบให้เนื้อหาในภาพนั้นสมบูรณ์ได้

a3a4

 

เอกสารที่เป็นจดหมายเหตุส่วนบุคคล  ตัวอย่าง

ปฏิทิน

ใบเสร็จ สามารถบอกราคาข้าวของ สินค้าที่ซื้อขายกันสมัยก่อน

สแตมป์ ประวัติศาตร์

บัตรเชิญพิธีการต่าง ๆ เทคนิคการพิมพ์ ฟอนต์ตัวอักษรที่ใช้ รูปแบบการจัดงาน

สมุดพก ช่วยบอกวิชาที่เรียนสมัยก่อน ที่สะท้อนถึงตัวบุคคลในปัจจุบัน

ปกเมนูอาหาร พ.ศ.2530 ช่วยบอกชนิด หรืออาหารที่นิยมทานสมัยก่อน

เมนูอาหารการบินไทย พ.ศ.2520

เส้นทางการบิน เช่นเมื่อก่อนเครื่องบินที่หยุดพักที่ประเทศใดประเทศหนึ่งไม่บินยาวเหมือนสมัยนี้

รูปสมัยสงครามเวียดนาม พ.ศ.2514 การกินการอยู่ การทำงาน

การเขียนจดหมายตอนอยู่ต่างประเทศ  ชนิดกระดาษที่ใช้เขียน เนื้อเรื่องที่เขียน จดหมายบุคคลในครอบครัว เรื่องคุยทั่วไปสะท้อนมุมมองวัฒนธรรมสังคม

บันทึกความทรงจำของปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี พ.ศ.2553

โปสการ์ดต่างๆ เขียนหาตนเอง และคนอื่นเขียนหา

นามบัตร การเปลี่ยนแปลง เบอร์โทรเริ่มจาก 5 ตัวปัจจุบันคงไม่เพียงพอต่อการใช้งานเนื่องจากประชากรมากขึ้น เป็นต้น