แนวปฏิบัติของห้องสมุดในชีวิตวิถีใหม่ (Library Practices in New Normal)

ได้มีโอกาสเข้าฟังการบรรยาย เรื่อง แนวปฏิบัติของห้องสมุดในชีวิตวิถีใหม่ (Library Practices in New Normal)  ที่จัดโดยสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศฯ จึงขอนำความรู้ที่ได้รับมาเล่าสู่กันฟัง ดังนี้

การบรรยายเรื่อง การเตรียมความพร้อมก่อนเปิดบริการ โดย นายเมฆินทร์ ลิขิตบุญญฤทธิ์ สรุปเนื้อหาได้ ดังนี้

4 แนวทางสู่การเปิดให้บริการห้องสมุด ประกอบด้วย

  1. ลดความเสี่ยง ลดความเสี่ยงในทุก ๆ เรื่อง เช่น เมื่อห้องสมุดเกิดภัยพิบัติ ต้องปิดบริการแบบกะทันหัน  หรือ เกิดโรคภัยใหม่ ๆ เราจะมีวิธีรับมืออย่างไร
  2. ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม พฤติกรรมผู้ใช้บริการเปลี่ยนไป มาห้องสมุดเพียงแค่มานั่งพักผ่อน พูดคุย ไม่ได้มาเพื่ออ่านหนังสือเหมือนเช่นสมัยก่อน จะรับมือกับการเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างไร
  3. ได้มาตรฐาน ให้บริการอย่างไรให้ได้มาตรฐาน
  4. สร้างความเชื่อมั่น ทำอย่างไรจะสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้ใช้บริการ

แผนรองรับความเสี่ยง ประกอบด้วย 7 มาตรการ ดังนี้

  1. การวางแผน (Planning)  เช่น การประเมินความเสี่ยง การวางแผนปฏิบัติการและแผนการสื่อสาร การกำหนดช่วงเวลา หรือ การแบ่งเฟส โดยสามารถแบ่งได้ 4 เฟส คือ (1) กลับมาเปิดแต่ปิดบริการบางส่วน (2) กลับมาเปิดแต่ลดการบริการ (จำกัดจำนวนคนในการเข้าใช้บริการ อาจแบ่งเป็นช่วงเวลา) (3) กลับมาเปิดแบบ Full Reopening (4) กลับมาระบาดรอบสองปิดแบบกะทันหันอีกครั้ง
    กลับมาเปิดแต่ปิด
  2. การสื่อสาร (communications) เช่น ให้คำแนะนำและการอบรมเจ้าหน้าที่ ก่อนเปิดให้บริการ เรื่อง ขั้นตอนการให้บริการ/การปฏิบัติต่อผู้ใช้บริการ เช่น การวัดอุณหภูมิ การสวมหน้ากากอนามัย เจลล้างมือ เป็นต้น  การแจ้งเตือนบริการที่สามารถให้บริการได้ โดยการแจ้งเตือนว่าห้องสมุดให้บริการอะได้บ้าง
  3. เว้นระยะห่างทางสังคม (Social distancing measures)
  4. มาตรการความปลอดภัย เช่น การปฏิบัติงานในพื้นที่ที่มีความเสี่ยง การทำความสะอาดอุปกรณ์และวัสดุอื่น การกักกัน/การกักตัว
  5. พนักงานให้ความช่วยเหลือ เช่น การเหลื่อมเวลาในการปฏิบัติงาน สนับสนุนบริการด้วยตนเอง
  6. การให้ความช่วยเหลือชุมชน/ผู้ใช้บริการ เช่น ขยายเวลาในการยืมคืน ต่ออายุการยืมอัตโนมัติ ยกเว้นค่าปรับ
  7. การดำเนินงาน เช่น การกลับมาทำงานของพนักงาน การเหลื่อมเวลามาทำงานของเจ้าหน้าที่ / Work for home  การให้บริการห้องสมุดในรูปแบบใหม่  ทบทวนเรื่องการรับเงินสดในกรณีต่าง ๆ เปลี่ยนเป็นการจ่ายค่าปรับผ่าน พร้อมเพย์/ QR CORE

การบรรยายเรื่อง โควิค-19 สะเทือนวงการห้องสมุดโลกอย่างไร โดย ดร.ทรงพันธ์ เจิมประยงค์ สรุปเนื้อหาได้ ดังนี้

  1. การเตรียมการเปิดทำการ   คำนึงถึงความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่/ผู้ใช้บริการ เป็นหลัก เช่น ทยอยเปิดทำการทีละส่วน  จำกัดจำนวนคนเข้าใช้  รักษาระยะห่างทางกายภาพ  ทำความสะอาดเป็นประจำ (ปิดทำการห้องสมุดชั่วคราวเพื่อทำความสะอาด) ปิดทำความสะอาดเป็นบางช่วงเวลา เป็นต้น
  2. การจัดการพื้นที่ เช่น การจำกัดจำนวนผู้ใช้/เจ้าหน้าที่ในพื้นที่ โดยการคำนวณความหนาแน่นของคนในพื้นที่  จำกัดเฉพาะสมาชิก  การจัดตารางการใช้งาน/จำกัดเวลาใช้งาน  จำกัดจำนวนที่เข้าใช้ห้องสมุดต่อสัปดาห์  การออกแบบทางเดิน ใช้ระบบทางเดินทางเดียว  แยกทางเดินระหว่างผู้ใช้และเจ้าหน้าที่   แยกประตูทางเข้าและทางออก  เป็นต้น
  3. การเว้นระยะห่างทางกายภาพ  เช่น 1 เมตรเป็นอย่างน้อย
  4. บริการออนไลน์  3 ใน 4 ของหอสมุดแห่งชาติมีการแนะนำบริการดิจิทัลใหม่  นิทรรศการเสมือนจริง

การบรรยายเรื่อง แนวทางการเผยแพร่ความรู้ “แนวปฏิบัติห้องสมุดยุควิถีใหม่” โดย นางสาวมัญชรี ศรีวิช สรุปเนื้อหาได้ ดังนี้

  1. การจัดนิทรรศการ แบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ

1.1 แบบเดิม (Normal) เช่น จัดตามเทศกาลสำคัญ เช่น วันสำคัญ หรือสัปดาห์ห้องสมุด)  เน้นดึงดูดผู้ใช้ (เน้นให้ผู้ใช้เข้าใช้บริการเยอะ ๆ)   ทำกิจกรรมพิเศษ (ส่วนมากจะจัดในวันพิเศษเท่านั้น)

1.2 แบบใหม่ (New Normal)  อยู่บ้านช่วยชาติ (เพื่อลดการเคลื่อนไหวของสังคม เกิด Work from Home)   ONLINE ทุกสิ่ง (สื่อ และกิจกรรมหลายประเภทเปลี่ยนรูปแบบให้เข้าถึงผ่านทางออนไลน์เพื่อความอยู่รอด)   ลดการสัมผัส (Social Distancing กลายเป็นสำคัญ)

2. การสร้างกิจกรรมสำหรับ Next Normal

รู้จักตนเอง ( ว่าเราเชี่ยวชาญด้านไหน ห้องสมุดเรามีอะไรบ้าง)

รู้จักผู้ใช้ (ว่าผู้ใช้เป็นใคร/อายุ/อาชีพ/ความสนใจ/พฤติกรรม/งานอดิเรก)

รู้จักช่องทาง (ว่าควรใช้วิธีการไหนดี เลือกให้เหมาะสมกับเนื้อหา ผู้ใช้ และพฤติกรรม)

3. ช่องทางจัดกิจกรรม

Social Network   เช่น Facebook/Twitter/Instagram/Tiktok

Website  มีเนื้อหาเฉพาะด้านให้อ่านต่อ

Youtube  เช่น Video content

Podscast  เช่น รายการวิทยุออนไลน์ Youtube/Spotify/Jook