พิธีกรรมทำขวัญข้าวกับวิถีเกษตรกรรมที่เปลี่ยนไป

กิติศักดิ์ ทองมีทิพย์ และณฐิตากานต์ พยัคฆา. (2564). พิธีกรรมทำขวัญข้าวกับวิถีเกษตรกรรมที่เปลี่ยนไป.วารสารวิชาการเกษตร. 39(3), 330-339

บทความนี้ได้นำเสนอและอธิบายถึงความเป็นไปของวิถีเกษตรกรรมที่ส่งผลต่อภูมิปัญญา “การทำขวัญข้าว” ที่เกิดขึ้นจากกจากความเชื่อที่ว่า ต้นข้าวมีขวัญหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์คุ้มครองที่เรียกว่า “แม่โพสพ” ผู้เขียนบทความได้อธิบายถึงตำนานของแม่โพสพ ที่ได้ชื่อว่าเป็นเทพธิดาประจำข้าวหรือแม่แห่งข้าว ตั้งแต่จุดเริ่มต้นของตำนาน การทำเกษตรกรรมและวิถีชีวิตผู้คนในอดีต สาเหตุของการพิธีการทำขวัญข้าว  พิธีการทำขวัญข้าว รวมไปถึงบทสวด บทคำร้องในพิธี ทั้งนี้ผู้เขียนบทความได้กล่าวถึงปัจจุบันที่วิถีเกษตรกรรมเปลี่ยนแปลงไป ทำให้พิธีกรรมการทำขวัญข้าวค่อยๆ เลือนหายไปจากสังคมชาวนาไทย โดยได้อธิบายถึงปัจจัยที่ทำให้เกิดการวิถีเกษตรกรรมสมัยใหม่ ขณะเดียวกันก็ได้นำเสนอถึงขั้นตอนการทำเกษตรกรรมในส่วนของ “การทำนา” หรือการปลูกข้าว ตั้งแต่ขั้นตอนการปลูก ที่เริ่มตั้งแต่ การเตรียมดิน การปลูก การเก็บเกี่ยว การนวดข้าว และ พิธีกรรมการทำขวัญข้าว ซึ่งจะเกิดขึ้นหลังจากการเก็บเกี่ยวและนวดข้าวเพื่อเตรียมจะเก็บข้าวเข้ายุ้งฉาง และขั้นตอนสุดท้ายคือ การเก็บรักษาเมล็ดข้าว นอกจากนี้ผู้เขียนยังได้สรุปถึงความสัมพันธ์ ความแตกต่าง ข้อดีและข้อเสียของการทำนาในอดีตและปัจจุบันไว้เช่นเดียวกัน

เรียบเรียงโดย: ภัทรศยา  สนองผัน, ฝ่ายบริการสื่อการศึกษา

อ่านบทความเพิ่มเติมได้ที่ :

ฉบับออนไลน์ : https://bit.ly/3NN6rTv

 ฉบับพิมพ์ : https://bit.ly/3MZMdpn

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม

เชิญตอบแบบสำรวจการใช้บริการห้องสมุด เพื่อปรับปรุงการบริการห้องสมุดให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น