6 สิงหาคม 2522 สภามหาวิทยาลัยอนุมัติให้กำหนดใช้ชุดครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ในงานพิธีพระราชทานปริญญาบัตร เพื่อเป็นเครื่องประกอบวิทยฐานะของบัณฑิตที่จบการศึกษา เป็นเสื้อครุยลักษณะไทย ซึ่งเป็นชุดครุยแบบโบราณพระราชพิธีไทย หรือที่เรียกว่า “ครุยเทวดา” โดย “ครุย มสธ.” ทุกสาขาวิชาจะใช้รูปแบบเหมือนกัน สะท้อนถึงความรักความสามัคคีเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
“ครุย” ความหมายตามพจนานุกรม ฉบับบัณฑิตราชตยสถาน พ.ศ. 2554 อธิบายไว่ว่า ชื่อเสื้อจำพวกหนึ่ง ใช้สวมหรือคลุม มีหลายชนิด ใช้เป็นเครื่องประกอบเกียรติยศหรือแสดงหน้าที่ในพิธีการหรือแสดงวิทยฐานะ
การสวมเสื้อครุยในประเทศไทย มีหลักฐานปรากฎในสมัยกรุงศรีอยุธยาเมื่อ สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โปรดเกล้าฯ ให้พระวิสูตรสุนทร (โกษาปาน) เป็นราชทูตออกไปเจริญทางพระราชไมตรีกับพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งประเทศฝรั่งเศส
- ความเป็นมาของชุดครุยวิทยฐานะของไทย
- ครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
- เข็มวิทยฐานะ มสธ.
- ข้อมูลงานพิธีพระราชทานปริญญาบัตร
ความเป็นมาของชุดครุยวิทยฐานะของไทย
“ครุยวิทยฐานะ” (ครุยปริญญาหรือครุยบัณฑิต) เป็นชุดพิธีการที่ใช้ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตร ซึ่งเป็นเครื่องแสดงวิทยฐานะที่ได้สำเร็จการศึกษาการศึกษาของมหาวิทยาลัยนั้นๆ ซึ่งการกำหนดรูปแบบและระเบียบในการสวมชุดครุยนั้น แต่ละมหาวิทยาลัยของรัฐจะต้องตรากฎขึ้นเป็นพระราชกฤษฎีกา
ในปี พ.ศ.2473 รัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชกำหนดเสื้อครุยบัณฑิตของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม 2473 ความตอนหนึ่งว่า
“…นิสิตที่เล่าเรียนสำเร็จตามหลักสูตรของมหาวิทยาลัยและได้รับปริญญานั้น ควรมีโอกาสใช้เสื้อครุยมหาวิทยาลัยเป็นที่เชิดชูเกียรติยศให้เข้ารูปเยี่ยงนิสิตในสถานอุดมศึกษาทั้งหลายในนานาประเทศ…”
ซึ่งพิจารณาได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของการแสดงให้ปรากฎว่า สยามได้เข้าสู่ความเป็นสมัยใหม่แล้ว (ม.ร.ว. พฤทธิสาณ ชุมพล, 2563: ออนไลน์) ต่อมา เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2473 พระองค์ทรงเสด็จพระราชดำเนินพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตผู้สำเร็จการศึกษาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถือเป็นพิธีพระราชทานปริญญาบัตรครั้งแรกแห่งสยาม และเป็นจุดเริ่มต้นที่มีการใช้ครุยวิทยฐานะ สำหรับผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาในไทย จนเป็นธรรมเนียมปฏิบัติสืบต่อกันมากระทั่งทุกวันนี้
ครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2522 สภามหาวิทยาลัยได้พิจารณาอนุมัติในหลักการ กำหนดใช้ชุดครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ในงานพิธีพระราชทานปริญญาบัตร เพื่อเป็นเครื่องประกอบวิทยฐานะของบัณฑิตที่จบการศึกษา เป็นเสื้อครุยลักษณะไทย ซึ่งเป็นชุดครุยแบบโบราณพระราชพิธีไทย หรือที่เรียกว่า “ครุยเทวดา” โดยเสื้อคลุมเป็นผ้าโปร่งสีขาวผ่าอกตลอด มีสำรดรอบขอบที่ต้นแขนกับปลายแขน พื้นสำรดทำด้วยสักหลาดสีเขียวคาดสีทองตามสีของมหาวิทยาลัย บริเวณอกเสื้อทั้ง 2 ข้าง มีวงกลมสีทอง กลางวงกลมมีเข็มตรามหาวิทยาลัยสีทอง
สำหรับ “เข็มตรามหาวิทยาลัย” ทำด้วยโลหะชุบทองสูง 6 เซนติเมตร ติดบนสำรดในวงกลมทั้ง 2 ข้าง ของหน้าอกครุยวิทยฐานะ
![เข็มตรามหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช](https://library.stou.ac.th/wp-content/uploads/2023/05/เข็มตรามหาวิทยาลัย.jpg)
ชุดครุย มสธ. สะท้อนให้เห็นถึงความรักความสามัคคีเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ทุกสาขาวิชาจะใช้รูปแบบเหมือนกัน ไม่มีแถบสีสัญลักษณ์แบ่งแยกสาขาวิชา แต่แบ่งตามระดับการศึกษา ได้แก่ ระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก ซึ่งกำหนดตาม พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยปริญญาในสาขาวิชา อักษรย่อสำหรับสาขาวิชา ครุยวิทยฐานะและเข็มวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช พ.ศ.2524 ที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 98 ตอนที่ 180 ในมาตรา 4 ครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช แบ่งเป็น 3 ชั้น
ครุยบัณฑิต ระดับปริญญาตรี
ครุยบัณฑิต (ปริญญาตรี) มีวงกลมข้างละ 1 วง มีเข็มตรามหาวิทยาลัย ติดบนสำรดในวงกลมทั้งสองข้างของหน้าอก
![ครุยบัณฑิต มสธ. ระดับปริญญาตรี](http://library.stou.ac.th/wp-content/uploads/2023/05/33.jpg)
ครุยมหาบัณฑิต ระดับปริญญาโท
ครุยมหาบัณฑิต (ปริญญาโท) มีวงกลมข้างละ 2 วง มีเข็มตรามหาวิทยาลัย ติดบนสำรดในวงกลมทั้งสองข้างของหน้าอก
![](http://library.stou.ac.th/wp-content/uploads/2023/05/34.jpg)
ครุยดุษฎีบัณฑิต ระดับปริญญาเอก
ครุยดุษฎีบัณฑิต (ปริญญาเอก) มีวงกลมข้างละ 3 วง มีเข็มตรามหาวิทยาลัย ติดบนสำรดในวงกลมทั้งสองข้างของหน้าอก
![](http://library.stou.ac.th/wp-content/uploads/2023/05/35.jpg)
เข็มวิทยฐานะ มสธ.
เครื่องหมายแห่งความภาคภูมิใจ “เข็มวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช” ซึ่งมีลักษณะและขนาดเดียวกันกับเข็มตรามหาวิทยาลัย แต่แตกต่างที่ด้านหลังเป็นแผ่นเรียบ จารึกเลขประจำตัวนักศึกษา ชื่อ-ชื่อสกุล อักษรย่อปริญญา และปีการศึกษาที่ได้รับปริญญา โดยบรรจุในกล่องกำมะหยี่อย่างสวยงาม
![](http://library.stou.ac.th/wp-content/uploads/2023/05/STOU-Academic-Pin.jpg)
ข้อมูลงานพิธีพระราชทานปริญญาบัตร
- การสั่งซื้อชุดขาว เสื้อครุย และของที่ระลึกงานพิธีพระราชทานปริญญาบัตร มสธ. ติดต่อสอบถามได้ที่: สมาคมสุโขทัยธรรมาธิราช โทรศัพท์ 02-504-7796, 97 หรือ 02-503-3619 หรือเว็บไซต์สมาคมสุโขทัยธรรมาธิราช
- การแต่งกายในการเข้ารับพระราชทานปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
ข้อมูลเพิ่มเติมที่น่าสนใจ
- STOU Storian Podcast EP.2 พิธีพระราชทานปริญญาบัตร
- STOU Storian Podcast EP.3 ครุยวิทยฐานะ
- พิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตรุ่นแรกของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
- พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 พระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชครั้งแรก
- พระราชกำหนดเสื้อครุยบัณฑิตของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พุทธศักราช 2473
เอกสารอ้างอิง
- มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. (2531). 10 ปี มสธ. นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย
- เอกสารการประชุมสภามหาวิทยาลัย ครั้งที่ 1/2523 เรื่อง ครุยวิทยฐานะของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช วันที่ 16 มกราคม พ.ศ.2523
ภาพประกอบโดย
- สถานสื่อสารองค์กร มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช